![„Ludzka hibernacja” (Fot. materiały prasowe)](/uploads/repository/00000000_1_zdjecie_nowe/the-human-hibernation-still-1.jpeg)
Front Wizualny to najbardziej nieprzewidywalna sekcja Międzynarodowego Festiwalu Filmowego mBank Nowe Horyzonty, w której kino spotyka sztukę. W 2024 roku pojawią się tam nagradzane i prezentowane na światowych przeglądach filmy autorstwa artystek i artystów wizualnych, którzy łamią konwencje, eksperymentują albo brawurowo interpretują klasyczne gatunki filmowe.
Jak mówi dyrektorka artystyczna festiwalu, a zarazem kuratorka Frontu Wizualnego, Ewa Szabłowska: – To najciekawsze filmy z danego sezonu, które przynoszą różne spojrzenia na to, jak kino może się łączyć ze sztuką. Są to filmy tworzone przez artystów, którzy czasem mają potrzebę rozluźnienia klasycznej narracji i nakręcenia filmu eksperymentalnymi środkami, albo po prostu obrazy o sztuce i twórcach.
W 2024 roku będzie to 10 obrazów, pośród których znajdziemy wszystkie filmowe gatunki, od thrillera przez odjechany musical czy tropikalny erotyk po psychoanalityczny esej o twórcy psychoanalizy. Jak pisze w tekście programowym kuratorka: „Łączy je rewolucyjna energia, nieskrępowana wyobraźnia artystów oraz niezgoda wobec konwencjonalnych narracji i przewidywalnych formatów. Front Wizualny to bardziej maksymalizm niż minimalizm, bo wbrew temu, co twierdzą asceci formy i dietetycy kina, more is more”. A obok nich jeszcze zestaw krótkich metraży – zaskakująco awangardowych w formie – biologicznych filmów z Wytwórni Filmów Oświatowych „Życie to ruch, kino to śmierć”. To gościnny program Michała Matuszewskiego z jego wstępem i wykładem opartym na pracy badawczej autora wyboru.
Voguingowy musical, przyrodnicze sci-fi i powrót Denisa Côté
![„Reas” (Fot. materiały prasowe)](/uploads/repository/00000000_1_zdjecie_nowe/3-main-still.jpg)
Jedną z najbardziej zaskakujących propozycji wydaje się przebój tegorocznego Berlinale, film „Reas” (hiszp. Królowe) argentyńskiej reżyserki i artystki Loli Arias – dokumentalny musical o więźniarkach. Brzmi jak szaleństwo? Ale jest w nim metoda – reżyserka zaprosiła byłe więźniarki, by wytańczyły i wyśpiewały, w rytm ulubionych przez siebie gatunków muzycznych, osobiste historie i marzenia o życiu po odsiadce. Powstało brawurowe dzieło łączące punkową energię z voguingiem i socjologicznym namysłem. – Wydaje się, że film dziejący się w więzieniu to będzie dół i dramat, a tymczasem jest to prawdziwa emocjonalno-wizualna petarda – mówi Ewa Szabłowska. – Na jego podstawie Arias zrobiła też z bohaterkami filmu spektakl, który ma premierę na tegorocznym festiwalu teatralnym w Awinionie, czyniąc z tego musicalu swoisty projekt społeczno-resocjalizacyjny.
Kolejny nietuzinkowy film hiszpańskojęzyczny Frontu Wizualnego to uhonorowana nagrodą krytyków filmowych FIPRESCI w Berlinie „Ludzka hibernacja” hiszpańskiej artystki wizualnej Anny Cornudelli Castro. Co by było, gdyby to ludzie, a nie zwierzęta, zapadali w zimowy sen? Jak bardzo zmieniłaby się Ziemia? – To eksperyment nie tylko filmowy, lecz także mentalny – uważa kuratorka. – Każe nam skonfrontować się z sytuacją, w której to ludzie muszą poddać się przyrodzie. Nakręcony w immersyjny sposób, oparty na odgłosach, sugestywnych obrazach – sprawia, że czujemy go niemal we własnym ciele.
![„Mademoiselle Kenopsia” (Fot. materiały prasowe)](/uploads/repository/00000000_1_zdjecie_nowe/2.kenopsia-vincent-biron.jpeg)
Na Nowe Horyzonty wraca też filmem „Mademoiselle Kenopsia” znany tutejszej publiczności Kanadyjczyk, Denis Côté. To reżyser, który kręci wysokobudżetowe art house’owe kino popularne na zmianę z osobistymi eksperymentami tworzonymi w kameralnym zespole. Do tego drugiego nurtu należy tegoroczna premiera, która karmi się tytułowym słowem „kenopsia”. To wymyślone przez lingwistę Johna Koeniga pojęcie określa niepokojącą, dziwną atmosferę, która panuje w opuszczonej, niegdyś wypełnionej życiem przestrzeni. W takie właśnie miejsce Côté przenosi widzów i tę „duchologiczną” przestrzeń – połączenie porzuconego szpitala, kościoła, może biura – zwiedza wraz z jego strażniczką i jedyną mieszkanką.
Hybrydyczne dokumenty o Marii Lassnig i Freudzie
Film „Sypiając z tygrysem” Anji Salomonowitz to zwieńczenie wieloletniego projektu reżyserki (na który składały się też krótkie metraże), poświęconego twórczości wybitnej austriackiej malarki Marii Lassnig, jednej z najważniejszych artystek XX wieku. Prawdziwa historia Lassnig, opowiadana w rozdziałach zbudowanych wokół epizodów z jej życia, stanowi bazę dla przyjrzenia się artystycznym kobiecym biografiom w świecie sztuki zdominowanym przez mężczyzn. Ewa Szabłowska: – Z jednej strony Maria była świetną malarką, a od pewnego momentu też eksportową artystką, z drugiej strony – podlegała bezwzględnym regułom gry narzucanym przez rynek sztuki, ukazany w bardzo ironiczny sposób.
![„Sypiając z tygrysem” (Fot. materiały prasowe)](/uploads/repository/00000000_1_zdjecie_nowe/1---still-miteinemtigerschlafen-stadtkino-filmverleih.jpg)
Co ciekawe, od dzieciństwa po starość gra ją jedna aktorka, Birgit Minichmayr, i jest to kreacja wybitna. Ten intrygujący formalnie film wymyka się zgranym kliszom klasycznego biopicu i rzuca nowe światło na miejsce kobiet w sztuce (wciąż niedoszacowane).
Z kolei „Mojżesz” to dokument „całkowicie zwariowany”, jak o nim pisano, a także swego rodzaju psychoanalityczny esej o samym twórcy psychoanalizy, Zygmuncie Freudzie. I o Mojżeszu, bohaterze ostatniej książki badacza, wydanej u zarania wojny w 1939 roku. Para fińskich artystów Jenni i Lauri Luhta bierze tę książkę na warsztat, dekonstruuje ją i analizuje, ale w pewnym momencie porzuca Mojżesza, by skoncentrować się na samej postaci Freuda. Wciela się w niego artystka – co w kontekście męskocentrycznej freudowskiej teorii psychoanalizy zakrawa na przewrotny żart twórców. Ten szalony, erudycyjny projekt w istocie bada, jak łączy się ze sobą sfera teorii naukowych, mitów i kultury z brutalnym kontekstem politycznym świata u progu II wojny światowej.
Między Nowym Jorkiem, Lizboną, Bangkokiem a amerykańską telewizją lat 90.
Czas na filmy z filmem w tytule. Hipnotyczny, opowiedziany z czarnym humorem „Pomylony film”, pokazywany w ramach Forum na Berlinale, to debiut fabularny izraelskiej artystki i performerki Keren Cytter, mieszkającej w Berlinie, a potem w Nowym Jorku. – Zasłynęła np. serią fejkowych autokonferencji na biennale w Berlinie, podczas których wcielała się w rozmaite postaci, przyjmując fałszywe tożsamości – opowiada Szabłowska. – Jej film to portret pogubionej nowojorskiej „bohemy drugiej klasy”, aspirujących artystów i influencerów w wiecznym zawieszeniu ekonomicznym i emocjonalnym. Reżyserkę w Berlinie nazwano kobiecym Beckettem XXI wieku, potrafiącym prześwietlić współczesność na wylot.
![„Pomylony film” (Fot. materiały prasowe)](/uploads/repository/00000000_1_zdjecie_nowe/ashbybland-edwardbaker-kerencytter.jpg)
Inna amerykańska pełnometrażowa debiutantka to Zia Anger i jej „Mój pierwszy film”. W istocie to opowieść o niezrealizowanym „pierwszym filmie”, który reżyserka miała zamiar zrobić, będąc w szkole filmowej. Jak pisze Adam Kruk: „Najważniejszym tematem okazuje się jednak sam proces powstawania filmu, jego uwikłanie w stosunki władzy, niejasne relacje między rzeczywistością a fikcją”.
Te niejasne relacje bada też portugalski, zmysłowy, wypełniony tęsknotą „Baan” Leonor Teles. Nagrodzony w Reykjavíku obraz przywodzi na myśl twórczość Wonga Kar-Waia, specjalisty od złamanych serc. Prowadzi nas przez niespełniony romans dwóch nomadek: El i Kay, między Lizboną i Bangkokiem, które to miasta stają się tu – niczym we śnie – jedną nasyconą emocjami bohaterek metropolią.
I wreszcie „Dream Team” Whitney Horn i Leva Kalmana. Bajkowo-telewizyjna fantazja o amerykańskich latach 90. I kryminał o krwiożerczych koralowcach w jednym. – Jakby Maya Deren kręciła „Baywatch” – opisuje w skrócie Szabłowska.
![„Dream Team” (Fot. materiały prasowe)](/uploads/repository/00000000_1_zdjecie_nowe/dt-stills-1.64.1-1.jpg)
Kino chodzone i sztuka chodzenia na wystawie „Kroki”
I wreszcie uhonorowany w Locarno Specjalną Nagrodą Jury francusko-belgijski „Kemping nad jeziorem”. – Przeuroczy film, trochę w duchu Agnès Vardy, która portretowała swoich sąsiadów i napotkanych ludzi, zawsze w niezwykle czuły sposób – mówi Ewa. Éléonore Saintagnan robi to samo, bo to ona jest reżyserką, aktorką, ale też narratorką filmu o przymusowym postoju (zepsuty samochód) na kempingu w Bretanii, który niepostrzeżenie wchłania bohaterkę. Wchodzi ona w lokalną społeczność i zaczyna interesować się historią miejsca, jego legendami i obrzędami.
– Saintagnan w ciekawy, szkatułkowy sposób opowiada o otoczeniu – dodaje kuratorka. – Daje widzom możliwość zobaczenia i usłyszenia niesamowitych rzeczy w codzienności.
![„Baan” (Fot. materiały prasowe)](/uploads/repository/00000000_1_zdjecie_nowe/baan-02--uma-pedra-no-sapato-2023.jpg)
Ten temat niepostrzeżenie łączy Front Wizualny z inną sekcją tegorocznych Nowych Horyzontów, a mianowicie z Let’s Go i wystawą festiwalowej sceny artystycznej „Kroki” – o chodzeniu.
– To wystawa prac, w których artyści nadają chodzeniu, przemieszczaniu się pieszo, rozmaite artystyczne formy – wyjaśnia Stach Szabłowski, który wraz z Emilią Orzechowską oraz Joanną Stembalską, Alicją Jodko i Mariuszem Jodko kuratoruje tej prezentacji, rozrzuconej pomiędzy trzema galeriami położonymi w odległości spaceru: BWA Studio, Entropia i Krupa Gallery.
Artyści i artystki, wśród których znajdą się m.in. Francis Alÿs, Zofia Krawiec, Robert Kuśmirowski, Zbigniew Libera, Honorata Martin, Sebastián Díaz Morales, Yvonne Rainer i Sara Wookey, Józef Robakowski i wielu innych, przetwarzają temat chodzenia na wiele różnych sposobów – od pielgrzymki przez demonstracje po masową migrację, od miejskiego flaneryzmu i psychografii po Ministerstwo Dziwnych Kroków z Monty Pythona. Chodźmy (!) razem na Nowe Horyzonty!
Szczegóły programowe tutaj: Front Wizualny, Scena Artystyczna:
Zaloguj się, aby zostawić komentarz.